Świnoujście ma trzy udostępnione do zwiedzania pruskie forty. Dwa leżą na wyspie Uznam, blisko dzielnicy nadmorskiej, trzeci – po drugiej stronie Świny. Podpowiadamy, czym się różnią i jak do nich trafić.
Twierdza przy ujściu Świny
W XIX wieku Prusy otoczyły wejście do portu w Świnoujściu pierścieniem umocnień, znanym jako Twierdza Świnoujście. Do dziś zachowały się z niej trzy forty z połowy XIX wieku. Fort Anioła i Fort Zachodni stoją na zachodnim brzegu Świny, na wyspie Uznam – czyli po tej samej stronie co centrum, promenada i plaża. Fort Gerharda, nazywany też Fortem Wschodnim, leży na wschodnim brzegu, na wyspie Wolin, w dzielnicy Warszów.
Ten podział decyduje o planowaniu: dwa forty na Uznamie odwiedzisz przy okazji spaceru, a wyprawa do trzeciego wymaga przeprawy przez Świnę.
Fort Anioła – rotunda z tarasem widokowym
Fort Anioła to okrągła, trzykondygnacyjna budowla z tarasem i wieżą obserwacyjną, otoczona wałem ziemnym. Swoją nazwę zawdzięcza podobieństwu do rzymskiego Zamku Świętego Anioła. Jest najmniejszy z trójki i ma najbardziej kameralny charakter: we wnętrzach oglądasz wystawy, a z góry – okolicę portu.
Dla kogo: dla osób, które chcą zobaczyć ciekawą architekturę bez długiego zwiedzania, i dla tych, którzy mają mało czasu. Wizyta zajmuje zwykle około godziny.
Fort Zachodni – historia twierdzy przy samej plaży
Fort Zachodni leży przy samym ujściu Świny, niedaleko falochronu ze Stawą Młyny. Otacza go fosa, a w jego obrębie działa Muzeum Historii Twierdzy z ekspozycjami poświęconymi dziejom umocnień, także z okresu obu wojen światowych. Fort był rozbudowywany przez kolejne dziesięciolecia, dlatego widać tu, jak zmieniała się sztuka fortyfikacji – od ceglanych murów po betonowe stanowiska artylerii.
Dla kogo: dla zainteresowanych historią wojskowości i dla rodzin, które chcą połączyć zwiedzanie ze spacerem do wiatraka na falochronie. Warto zarezerwować od godziny do półtorej.
Fort Gerharda – zwiedzanie z musztrą
Fort Gerharda uchodzi za jeden z najlepiej zachowanych pruskich fortów nadbrzeżnych. Mieści się w nim Muzeum Obrony Wybrzeża, znane z nietypowej formy zwiedzania: przewodnicy w historycznych mundurach traktują gości jak rekrutów i prowadzą ich przez fort w formie krótkiego „szkolenia”. Dzieci zwykle zapamiętują tę wizytę najlepiej z całego wyjazdu.
Tuż obok stoi latarnia morska – najwyższa nad Bałtykiem, z 308 stopniami prowadzącymi na galerię widokową. Oba miejsca dobrze połączyć w jedną wycieczkę. W pobliżu, również na Wolinie, znajduje się Podziemne Miasto – zespół schronów połączonych tunelami, zwiedzany wyłącznie z przewodnikiem.
Dla kogo: dla rodzin z dziećmi w wieku szkolnym i dla wszystkich, którzy wolą zwiedzanie z opowieścią niż samodzielne oglądanie gablot. Razem z latarnią to wycieczka na pół dnia.
Jak dojechać do fortów
- Fort Anioła i Fort Zachodni (Uznam). Z dzielnicy nadmorskiej dojdziesz pieszo przez Park Zdrojowy albo dojedziesz rowerem. Oba forty dzieli krótki spacer, więc da się je zobaczyć jednego dnia.
- Fort Gerharda (Wolin) pieszo lub rowerem. Przez Świnę przeprawisz się promem miejskim, który zabiera pieszych i rowerzystów. Z przystani po stronie Warszowa do fortu jest jeszcze kilka kilometrów – najwygodniej pokonać je rowerem.
- Fort Gerharda samochodem. Od 2023 roku obie wyspy łączy tunel pod Świną, więc autem dojedziesz bez czekania na prom.
Praktyczne wskazówki
- Godziny otwarcia i zasady zwiedzania zależą od sezonu – warto sprawdzić je przed wizytą na stronach fortów.
- We wnętrzach jest chłodno nawet latem, a podłogi i schody bywają nierówne. Przydadzą się pełne buty i bluza.
- Nie wszystkie części fortów są dostępne z wózkiem dziecięcym.
- Jeśli masz czas tylko na jeden fort: z małymi dziećmi i przy krótkim pobycie wybierz któryś z fortów na Uznamie, a na dłuższą wycieczkę – Fort Gerharda z latarnią.
Baza wypadowa przy promenadzie
O innych atrakcjach miasta piszemy na stronie o Świnoujściu. Jeśli planujesz zwiedzanie fortów, zapraszamy na nocleg – nasze apartamenty przy promenadzie leżą w dzielnicy nadmorskiej, skąd do fortów na Uznamie dojdziesz spacerem.