
Świnoujście to jedyne polskie miasto położone na tylu wyspach – jest ich 44, a zamieszkane są trzy. Dla gościa to ciekawostka z przewodnika, dla mieszkańców codzienność, w której droga do pracy czy do szkoły prowadzi pod wodą albo przez nią.
Miasto na 44 wyspach
Gdy patrzy się na mapę Świnoujścia, łatwo się zgubić. Granice miasta obejmują 44 wyspy i wysepki, ale tylko trzy z nich są zamieszkane: Uznam, Wolin i Karsibór. Pozostałe to w większości niewielkie, płaskie kępy porośnięte trzciną i łąkami, rozrzucone między Świną, Starą Świną i Zalewem Szczecińskim. Mają nazwy, które brzmią jak z bajki: Wydrza Kępa, Wielki Krzek, Mały Krzek, Koński Smug, Chełminka. Większość z nich nie ma dróg ani domów i służy przede wszystkim ptakom. Najlepiej oglądać je z pokładu statku wycieczkowego po zalewie albo z brzegu Karsiboru – z bliska są trudno dostępne i tak powinno zostać, bo to ważne miejsca lęgowe i odpoczynku dla ptaków wodnych.
Duża część powierzchni miasta to w ogóle nie ląd, tylko woda – fragmenty zalewu, cieśnin i kanałów. Dlatego Świnoujście, choć liczy się do większych obszarowo miast w Polsce, w praktyce jest zwarte: życie toczy się na kilku dobrze skomunikowanych skrawkach lądu, a resztę wypełniają woda i przyroda.
Warto też wiedzieć, że Świnoujście to najdalej na północny zachód wysunięte miasto w Polsce. Granica z Niemcami biegnie tuż za dzielnicą nadmorską, a z centrum nad morze dojdziesz zwykłym spacerem.

Uznam: centrum, plaża i granica
Na wyspie Uznam mieszka zdecydowana większość świnoujścian. Tu jest centrum miasta, urzędy, sklepy, dworzec kolejki jadącej w głąb Uznamu, a przede wszystkim dzielnica nadmorska z promenadą, Parkiem Zdrojowym i szeroką plażą. Jeśli przyjeżdżasz na wypoczynek nad morzem, prawie na pewno będziesz mieszkać właśnie tutaj.
Uznam to wyspa podzielona między dwa kraje. Do Polski należy jej wschodni skrawek, większa część leży po stronie niemieckiej. W praktyce granica jest niemal niewidoczna: promenadą i plażą przechodzi się do Ahlbeck, a dalej ciągną się kolejne niemieckie kurorty. Dla mieszkańców to zwyczajna sprawa – po zakupy, do pracy czy na spacer chodzi się „na drugą stronę” bez zastanowienia.
Wolin: port, latarnia i największa polska wyspa
Po drugiej stronie Świny leży Wolin – największa wyspa położona w całości w granicach Polski. Od stałego lądu oddziela ją cieśnina Dziwna i Zalew Szczeciński, od Uznamu – Świna. W granicach Świnoujścia jest tylko jej zachodnia część z dzielnicami Warszów, Przytór i Łunowo.
Wolińska strona miasta ma zupełnie inny charakter niż nadmorski Uznam. To tu działa port i terminal promów pływających do Skandynawii, tu jest gazoport, a przy wejściu do portu stoi latarnia morska i Fort Gerharda. Dalej na wschód zaczynają się lasy, a za granicą miasta – Międzyzdroje i Woliński Park Narodowy. Dla turysty Wolin to zwykle cel jednodniowych wycieczek, dla wielu mieszkańców – miejsce pracy.
Karsibór: wyspa z kanału
Trzecia zamieszkana wyspa jest najmniejsza i najspokojniejsza. Karsibór to w gruncie rzeczy dawny półwysep Uznamu, który stał się wyspą dopiero w XIX wieku. W latach 1874–1880 przekopano tu Kanał Piastowski, który skrócił drogę wodną ze Świnoujścia do Szczecina – i odciął ten skrawek lądu od reszty Uznamu. Od Wolina Karsibór oddziela Stara Świna, a połączenie z wolińską stroną zapewnia most.
Na wyspie jest wieś o niskiej zabudowie, łąki, trzcinowiska i las. Na wschód od niej rozciąga się wsteczna delta Świny z kilkudziesięcioma płaskimi wysepkami – królestwo ptaków. O samym Karsiborze i delcie jest osobny tekst, więc tu tylko zachęta: to dobry kierunek na spokojną wycieczkę rowerową, z dala od plażowego gwaru.
Jak to działa na co dzień: tunel i promy
Przez dziesięciolecia jedyną drogą między Uznamem a Wolinem w granicach miasta były promy. Kto jechał samochodem z centrum do portu czy w stronę Szczecina, musiał doliczyć czas na kolejkę do przeprawy. Wszystko zmieniło się 30 czerwca 2023 roku, kiedy otwarto tunel pod Świną. Ma około 1,8 km długości, jest bezpłatny i przeznaczony dla samochodów oraz autobusów. Piesi i rowerzyści z niego nie korzystają.
Dla nich zostały promy. Na przeprawie Warszów kursują bezpłatne promy Bielik, które przewożą pieszych i rowerzystów między Uznamem a Wolinem. Krótki rejs przez Świnę to przy okazji jedna z najprzyjemniejszych atrakcji miasta: z pokładu widać port, nabrzeża, a czasem przepływający obok duży statek. Zasady przewozu samochodów promami są dziś ograniczone i mogą się zmieniać – turysta jadący autem zwykle i tak wybiera tunel. Aktualne zasady i częstotliwość kursów sprawdź przed wyjazdem.
Ciekawostki z mapy
- Świna nie jest rzeką – to cieśnina łącząca Zalew Szczeciński z Bałtykiem. Woda płynie nią raz w stronę morza, raz w stronę zalewu, w zależności od wiatru.
- Plaża przybywa – prądy morskie od dawna nanoszą tu piasek. Dlatego plaża w Świnoujściu jest tak szeroka, a dawna linia brzegowa leży dziś daleko w głębi lądu.
- Miasto zmieniające granice – po wojnie Polska i NRD wymieniły się niewielkimi fragmentami terenu na Uznamie, między innymi po to, by miasto miało własne ujęcie wody.
- Most, tunel, prom – w jednym mieście możesz w ciągu dnia przejechać pod wodą, przepłynąć nad nią i przejść przez most na kolejną wyspę.

Co z tego wynika dla gościa
Dla osoby, która przyjeżdża odpocząć nad morzem, wyspowy charakter Świnoujścia ma przede wszystkim jedną konsekwencję: warto zamieszkać po właściwej stronie. Plaża, promenada, Park Zdrojowy i droga do Ahlbeck są na Uznamie i tam najwygodniej mieć bazę. Na Wolin – do latarni, fortu czy do Międzyzdrojów – wybierzesz się na wycieczkę: autem przez tunel albo pieszo i rowerem promem.
Nasze apartamenty stoją w dzielnicy nadmorskiej, kilka minut od plaży, więc większość dni spędzisz bez wsiadania do samochodu. Zobacz apartamenty albo przeczytaj więcej o Świnoujściu, zanim zaplanujesz pierwszą przeprawę.